Phòng tránh stress và sức khoẻ đường ruột của heo con

Cai sữa là một yếu tố gây stress đáng kể đối với heo con và làm ảnh hưởng đến chức năng tiêu hóa như: giảm ăn, quá trình tiêu hóa kém đi, giảm chức năng hàng rào bảo vệ tiêu hóa và hình thái ruột.

Cai sữa là một trong những yếu tố gây stress lớn nhất trong chăn nuôi heo và có thể ví nó như nút thắt trong quá trình chăm sóc nuôi dưỡng. Khi ngành công nghiệp chăn nuôi đang phải đối mặt với áp lực giảm sử dụng kháng sinh, những vấn đề xoay quanh hệ vi sinh đường ruột của vật nuôi dần trở nên quan trọng hơn. Trạng thái cơ thể thoải mái, sức khỏe và hiệu suất có liên quan chặt chẽ đến chức năng hoạt động đúng mức trong mối liên hệ vô hình này.

Nhờ những tiến bộ khoa học công nghệ gần đây, điển hình như kỹ thuật phân tích ADN đa hệ gen, giúp chúng ta đã có cái nhìn sâu sắc vào những vấn đề và yếu tố gây stress trong giai đoạn cai sữa ở cấp độ vi sinh đường tiêu hóa – và những cơ chế mà hệ vi sinh vật có thể giúp chúng ta giải quyết các vấn đề sức khỏe cho heo con, trong điều kiện giảm sử dụng kháng sinh mà vẫn không bị sụt giảm năng suất.

Stress cai sữa
Lúc cai sữa, heo con phải đối mặt với nhiều yếu tố stress kết hợp cùng lúc, buộc chúng phải nhanh chóng thích nghi như thay đổi khẩu phần ăn, thay đổi môi trường sống, thành viên trong đàn, tách mẹ và nhiều yếu tố khác. Chúng ta hãy tập trung phân tích ảnh hưởng của stress cai sữa ở khía cạnh sinh lý và chức năng tiêu hóa.

Một trong những ảnh hưởng đầu tiên của stress cai sữa là tình trạng heo con giảm ăn. Lượng thức ăn ăn vào giảm là nguyên nhân làm cho các vi nhung mao đường ruột bị ăn mòn, dẫn đến giảm bề mặt hấp thu ở ruột. Điều này cũng có thể làm suy giảm quá trình đồng hóa dưỡng chất và tăng sự nhạy cảm với các bệnh đường ruột ở heo con.

Hệ tiêu hóa của heo con sơ sinh chỉ có sẵn các enzyme để tiêu hóa sữa, chưa được điều chỉnh để tiêu hóa tinh bột thực vật và protein. Ví dụ, ở heo con mới sinh, amylase và pepsin vẫn chưa hiện diện, và khi heo con được 6 tuần tuổi thì sự hiện diện của những enzyme này vẫn còn khá kém. Kết quả là khả năng tiêu hóa protein của vật nuôi bị suy giảm ở thời điểm cai sữa. Heo con chuyển hoá thức ăn kém hiệu quả và có thể dẫn đến rối loạn tiêu hóa. Khi tách dần heo con khỏi nguồn sữa mẹ, hệ thống miễn dịch của chính chúng vẫn còn khá non nớt. Vì hệ miễn dịch bảo vệ không tối ưu, vật nuôi sẽ nhạy cảm hơn với các yếu tố vệ sinh trong môi trường sống.

Chúng ta đều biết não và ruột có mối quan hệ chặt chẽ với nhau, và stress có ảnh hưởng tiêu cực đến chức năng tiêu hóa. Cai sữa là một yếu tố gây stress, được thể hiện qua những phản ứng sinh lý như giải phóng cortisol. Cortisol kích thích việc tạo ra các cytokine tiền viêm, một số trong đó có liên quan đến sự mở các nút liên kết chặt chẽ trong thành ruột, làm tăng tính thấm của ruột và phá vỡ chức năng hàng rào bảo vệ tiêu hóa.

Ngày nay, sự nghiêm trọng của stress cai sữa có thể được hình dung ở mức độ biểu hiện gen trong ruột. Một nghiên cứu gần đây cho thấy có hơn 1.000 biểu hiện gen ở ruột bị ảnh hưởng bởi stress cai sữa, đặc biệt là các gen liên quan đến phản ứng viêm, gen bảo vệ chống lại các mầm bệnh và gen chống suy thoái mô bào vật chủ.

Tầm quan trọng của hệ vi sinh vật
Đối với heo con, ruột và hệ vi sinh vật đường ruột có liên kết chặt chẽ với nhau, và việc cai sữa có ảnh hưởng đến thành phần hệ vi sinh đường ruột. Một nghiên cứu của Frese (2015) cho thấy những thay đổi ở giai đoạn cai sữa do sự chuyển đổi khẩu phần ăn đột ngột như: thay đổi từ hệ vi sinh định hướng tiêu hóa sữa (bao gồm enzyme và vi sinh vật sẵn có hấp thu glycans sữa, ví dụ như Lactobacilli), đến sự gia tăng số lượng vi khuẩn phân giải tinh bột, cũng như tăng số lượng vi khuẩn phân giải chất xơ.